Kısa cevap
İstanbul'da lokanta ve benzeri yeme-içme işletmeleri 1 Ocak 2026'dan itibaren basit usulden çıkarılmıştır; bu işletmeler gerçek usulde defter tutar, KDV ve geçici vergi beyannamesi verir. Restoran ve kafelerde sunulan yiyecek-içecek hizmetleri %10 KDV'ye tabidir, alkollü içeceklere isabet eden kısım ise %20 oranında vergilendirilir. Satışlar ödeme kaydedici cihaz (ÖKC) ile kayda alınır ve kartlı tahsilatlarla uyumlu olmalıdır. Personel çalıştıran işletmeler aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verir.
Yeme-içme sektöründe günlük işlem sayısı yüksek, tutarlar küçük ve nakit ile kartlı tahsilat iç içedir. Bu yapı kayıt düzeninin önemini artırır. 2026 yılında İstanbul'daki pek çok küçük işletme için ek bir değişiklik de oldu: basit usulde vergilendirilen lokantalar gerçek usule geçti. Bu sayfada değişikliğin kapsamını, yeme-içme hizmetlerinde uygulanan KDV oranlarını, ÖKC ve POS kayıtlarının nasıl eşleştirileceğini, personele verilen yemeğin vergi durumunu ve belediye ruhsatının vergi mükellefiyetiyle ilişkisini anlatıyorum. Açılış aşamasındaki işletmeler için de yol gösterici olmasını amaçladım.
2026'da lokantalar için basit usul neden sona erdi?
10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile büyükşehir olan illerde lokanta ve benzeri yerler ile eğlence ve istirahat yerleri 1 Ocak 2026'dan itibaren basit usulden yararlanamaz. Nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçeler bu kuralın dışında tutulmuştur. TÜİK'in 2025 adrese dayalı nüfus verilerine göre İstanbul'da bu sınırın altında kalan tek ilçe Adalar'dır.
Gerçek usule geçen işletme KDV mükellefi olur, işletme hesabı veya bilanço esasına göre defter tutar, geçici vergi ve yıllık gelir vergisi beyannamesi verir. Basit usuldeki kazanç istisnası artık uygulanmaz. Geçişte açılış envanterinin ve mevcut demirbaşların kayda alınması ilk yılın kazanç hesabını doğrudan etkiler.
Yeme-içme hizmetlerinde hangi KDV oranı uygulanır?
Lokanta, restoran, kafe, pastane ve benzeri yerlerde verilen yiyecek-içecek hizmetleri II sayılı liste kapsamında %10 KDV'ye tabidir. Aynı yerde alkollü içecek de sunuluyorsa, hizmetin alkollü içeceklere isabet eden kısmına %20 uygulanır. Fişlerde ve menü fiyatlandırmasında bu ayrımın yapılması gerekir.
Kurumlara toplu yemek veya organizasyon hizmeti veren işletmelerde, alıcı Tebliğde sayılan belirlenmiş alıcılardan biriyse 5/10 oranında KDV tevkifatı uygulanır.
| İşlem | KDV |
|---|---|
| Restoran ve kafede yiyecek-içecek hizmeti | %10 |
| Aynı hizmette alkollü içeceklere isabet eden kısım | %20 |
| Belirlenmiş alıcılara yemek servis ve organizasyon hizmeti | %10 veya %20, 5/10 tevkifatla |
ÖKC fişleri, POS tahsilatları ve Z raporları
Nihai tüketiciye yapılan satışlar yeni nesil ödeme kaydedici cihazla fiş düzenlenerek kayda alınır. Gün sonu Z raporları muhasebe kayıtlarının temelidir; KDV oranlarına göre ayrılmış toplamlar beyannameye bu raporlardan aktarılır. Şirketlere veya fatura isteyen müşterilere e-Arşiv fatura düzenlenir.
Kartla yapılan tahsilatlar bankadan GİB'e bildirildiği için POS toplamlarının ÖKC kayıtlarıyla uyumlu olması beklenir. Yemek kartı şirketlerinin ödemeleri ve kestikleri komisyonlar da ayrı faturayla kaydedilir; komisyonun satıştan düşülerek hasılatın eksik gösterilmesi yaygın bir kayıt hatasıdır.
Personel yemeği, SGK ve belediye ruhsatı
İşverenin iş yerinde veya müştemilatında çalışanlara yemek vermesi suretiyle sağlanan menfaat, çalışan açısından gelir vergisinden istisnadır. Bu yemeğin maliyeti işletme gideri olarak kaydedilir. Nakit yemek parası ise ücrete eklenir ve genel kurallara göre vergilendirilir.
2026 yılında imalat dışı sektörde işveren SGK payı prim desteğiyle %19,75'tir. Belediyeden alınan iş yeri açma ve çalışma ruhsatı vergi mükellefiyetinden ayrı bir süreçtir; biri diğerinin yerine geçmez. Ruhsat başvurusu ile vergi dairesine işe başlama bildirimi arasındaki tarihlerin tutarlı olması gerekir.
Temel yükümlülükler
- İşe başlama bildirimi, vergi levhası ve belediye iş yeri açma ve çalışma ruhsatı
- Yeni nesil ÖKC kullanımı ve günlük Z raporlarının saklanması
- Aylık KDV beyannamesi (dönemi izleyen ayın 28'i)
- Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi (izleyen ayın 26'sı); işe giriş bildirgelerinin işe başlamadan önce verilmesi
- Geçici vergi beyannameleri ve 1–31 Mart'ta yıllık gelir vergisi beyannamesi
- İşletme hesabı veya bilanço esasına göre defter; bilanço esasında e-Defter
- Fatura isteyen müşterilere e-Arşiv fatura
Sık yapılan hatalar
- 2026'da gerçek usule geçildiğini fark etmeyip KDV beyannamesi vermemek.
- Alkollü içecek satışlarını da %10 KDV ile kaydetmek.
- Yemek kartı ve POS tahsilatlarını komisyon düşülmüş net tutar üzerinden hasılata almak.
- Deneme süresindeki veya yarı zamanlı personeli SGK'ya geç bildirmek.
- Nakit satışlar için ÖKC fişi düzenlememek; POS toplamlarının kayıtlı hasılatı aşması.
Resmî kaynaklar
Hazırlayan: Furkan ÇALIK — Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bu içerik yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; vergi ve SGK mevzuatı sık değiştiği için işleminize ilişkin karar vermeden önce güncel durumu bir meslek mensubuyla birlikte değerlendirin.
Sık sorulan sorular
Basit usuldeydim; 2026'da gerçek usule geçerken neler yapmam gerekiyor?
Vergi dairesi mükellefiyetinizi gerçek usule dönüştürür, ancak defter tasdiki, KDV beyannamesi ve ÖKC ayarları gibi işlemleri takip etmek size düşer. Yıl başındaki mal mevcudu ve demirbaşlar envantere alınır. Tedarikçilerden fatura alma alışkanlığı da önem kazanır, çünkü alışlardaki KDV artık indirilebilir. İlk KDV beyannamesi Ocak 2026 dönemi için verilmiştir.
Paket servis ve gel-al siparişlerde KDV oranı değişir mi?
Oran, satılan ürünün ve verilen hizmetin niteliğine göre belirlenir. Restoranın hazırlayıp sunduğu yiyecekler için genellikle %10 uygulanır, ancak ambalajlı hazır içecek veya gıda ürünleri gibi ayrı satılan mallarda o malın kendi oranı geçerlidir. Menüde ürün bazında oran tanımlanması ve ÖKC'nin buna göre programlanması gerekir.
Kafede müşteriye ikram edilen ürünler kayıtlarda nasıl gösterilir?
İkram edilen ürünler de işletmenin maliyetine girer ve stoktan düşülür. Tutarlı bir kayıt yöntemi olmazsa, alış miktarlarıyla satış hasılatı arasındaki fark vergi incelemesinde kayıt dışı satış olarak yorumlanabilir. Bu nedenle ikram, fire ve personel tüketimini düzenli bir tutanak veya sistem kaydıyla izlemek faydalıdır.
Garsonlara bırakılan kartlı ödemeler vergi açısından ne anlama gelir?
Kartla ödenip işletmenin hesabına geçen tutarlar ilk bakışta işletme tahsilatı olarak görünür. Bu tutarların çalışanlara aktarılması halinde ücret niteliği ve bordroya yansıtılması ayrıca değerlendirilmelidir. Tahsilatın ve çalışanlara ödenen kısmın belgeyle izlenmemesi, POS hasılatı ile kayıtlı satış arasında açıklanamayan fark doğurur.
Adalar'da kafe işletiyorum; basit usul değişikliği beni de etkiler mi?
Kararda büyükşehir kapsamındaki illerde nüfusu 30.000'i geçmeyen ilçeler istisna tutulmuştur. TÜİK 2025 verilerine göre Adalar bu sınırın altındadır. Bu nedenle diğer basit usul şartlarını, örneğin hasılat ve kira sınırlarını sağlıyorsanız basit usulde kalmanız mümkün görünmektedir. Mükellefiyet durumunuzu vergi dairesi kayıtlarından ayrıca teyit etmeniz gerekir.
İlgili sayfalar
7/24 İletişim
Restoran ve Kafe için muhasebe desteği
Faaliyetinizin vergi ve SGK boyutunu ilk görüşmede birlikte çıkaralım; hangi yükümlülüğün size düştüğünü netleştirelim.