Kısa cevap
Muayenehanesinde kendi adına çalışan hekim, diş hekimi, psikolog veya diyetisyen serbest meslek erbabıdır. Her tahsilat için e-SMM düzenler, serbest meslek kazanç defteri tutar, KDV ve geçici vergi beyannamesi ile Mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesi verir. Özel hastane veya klinikle serbest meslek makbuzuyla çalışıldığında ödeme yapan kurum %20 gelir vergisi kesintisi yapar; bu tutar yıllık beyannamede mahsup edilir. Bordrolu çalışmada ise gelir ücret olarak vergilendirilir.
Sağlık meslek mensupları çoğu zaman aynı anda birden fazla çalışma biçimini bir arada yürütür: muayenehane, bir özel hastanede makbuzla hizmet, bazen de akademik veya danışmanlık işleri. Her birinin vergi sonucu farklıdır. Bu sayfada muayenehane kazancının nasıl belirlendiğini, e-SMM ve hekim POS uygulamasını, hastanelerle çalışırken yapılan stopajı ve Bağ-Kur (4/b) durumunu anlatıyorum. İçerik hekimlerin yanı sıra diş hekimi, psikolog, diyetisyen ve fizyoterapist gibi kendi nam ve hesabına çalışan sağlık meslek mensuplarına da uygulanabilir. Hesap örnekleri varsayımsaldır.
Muayenehane kazancı nasıl hesaplanır?
Serbest meslek kazancı, yıl içinde tahsil edilen muayene ve tedavi bedellerinden mesleki giderlerin düşülmesiyle bulunur. Tahakkuk değil tahsil esası geçerlidir: Aralık'ta verilen bir hizmetin bedeli Ocak'ta tahsil edilirse ertesi yılın kazancına girer. Serbest meslek kazanç defterine kayıtlar günü gününe yapılır.
Muayenehane kirası, personel ücretleri ve primleri, tıbbi sarf malzemeleri, cihazların amortismanı, meslek odası aidatı ve mesleki eğitim giderleri belgelendirilmek şartıyla indirilebilir. Mesleki faaliyetle ilgisi olmayan kişisel harcamalar gider yazılamaz.
e-SMM ve hekim POS birlikte nasıl kullanılır?
Vergiden muaf olmayan tüm serbest meslek erbabı, hasılat tutarına bakılmaksızın e-SMM düzenlemek zorundadır. Yeni başlayanlar işe başladıkları ayı izleyen 3. ayın sonuna kadar sisteme geçer. Hastanın kimliği ve tahsil edilen tutar makbuzda yer alır.
GİB'in serbest meslek rehberine göre hekim POS cihazları e-SMM'ye geçenler için yalnızca tahsilat aracıdır. Kartla alınan her ödemeden sonra ayrıca e-SMM düzenlenmesi gerekir. POS tahsilatları ile makbuz toplamlarının ay sonunda karşılaştırılması, eksik makbuz riskini azaltır.
Özel hastane veya klinikle makbuzla çalışırken stopaj
Hastane ile iş sözleşmesi varsa elde edilen gelir ücrettir ve vergi bordro üzerinden kesilir. Serbest meslek makbuzuyla çalışıldığında ise hastane, brüt bedel üzerinden %20 gelir vergisi kesintisi yapar (GVK m.94/2-b) ve bunu muhtasar beyannamesiyle öder.
Örneğin bir ayda hastaneye KDV hariç 100.000 TL brüt bedelli makbuz düzenlenirse 20.000 TL stopaj kesilir; KDV ayrıca hesaplanır. Hem muayenehane hem hastane geliri olan hekim, ikisini aynı yıllık beyannamede toplar ve yıl içinde kesilen stopajları hesaplanan vergiden düşer.
| Çalışma biçimi | Gelirin türü | Vergi nasıl ödenir? |
|---|---|---|
| Hastanede bordrolu | Ücret | İşveren bordrodan keser |
| Hastaneye makbuzla hizmet | Serbest meslek kazancı | %20 stopaj + yıllık beyanname |
| Kendi muayenehanesi | Serbest meslek kazancı | Geçici vergi + yıllık beyanname |
Bağ-Kur ve personel yükümlülükleri
Kendi adına serbest meslek faaliyeti yürüten sağlık meslek mensubu Bağ-Kur (4/b) sigortalısıdır; ödenen primler serbest meslek kazancının tespitinde gider olarak dikkate alınır. GİB rehberinde 5510 sayılı Kanun'un ek 10. maddesi kapsamında 4/b sigortalısı sayılan hekimler de serbest meslek erbabı arasında sayılmıştır.
Sekreter, hemşire veya asistan çalıştırılıyorsa işe girişten önce SGK bildirimi yapılır ve aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verilir. 2026 yılında imalat dışı sektörde işveren SGK payı prim desteğiyle %19,75'tir.
Temel yükümlülükler
- İşe başlama bildirimi, vergi levhası ve Bağ-Kur (4/b) kaydı
- Her tahsilat için e-SMM; hekim POS ile alınan ödemelerde de ayrıca makbuz
- Serbest meslek kazanç defteri (kayıtlar günü gününe)
- KDV beyannamesi (dönemi izleyen ayın 28'i)
- Geçici vergi beyannameleri ve 1–31 Mart'ta yıllık gelir vergisi beyannamesi
- Personel varsa muhtasar ve prim hizmet beyannamesi (izleyen ayın 26'sı)
- Muayenehane kira sözleşmesi, cihaz faturaları ve gider belgelerinin saklanması
Sık yapılan hatalar
- Kartla tahsil edilen muayene ücretleri için POS slibini yeterli sayıp e-SMM düzenlememek.
- Hastane ödemelerinden kesilen %20 stopajları yıllık beyannamede mahsup etmeyi unutmak.
- Aralık'ta verilen ancak Ocak'ta tahsil edilen hizmet bedelini yanlış yılın kazancına yazmak.
- Aile harcamalarını muayenehane gideri olarak kaydetmek.
- Muayenehanede çalışan personelin SGK girişini işe başlamadan önce yapmamak.
Resmî kaynaklar
Hazırlayan: Furkan ÇALIK — Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bu içerik yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; vergi ve SGK mevzuatı sık değiştiği için işleminize ilişkin karar vermeden önce güncel durumu bir meslek mensubuyla birlikte değerlendirin.
Sık sorulan sorular
Hem hastanede bordrolu çalışıp hem muayenehane açabilir miyim?
Vergi açısından mümkündür; bordrolu ücretinizden vergi işveren tarafından kesilir, muayenehane kazancınız için ayrıca serbest meslek mükellefiyeti açılır. Tek işverenden alınan ücret belirli koşullarda beyana dahil edilmez, ancak muayenehane kazancı mutlaka beyan edilir. Mesleki ve kurumsal kısıtlamalar ise çalıştığınız kurumun ve meslek mevzuatının kurallarına göre ayrıca değerlendirilmelidir.
SGK ile anlaşması olmayan muayenehanede hastadan alınan ücret nasıl belgelenir?
Hastadan doğrudan alınan her ücret için, ödeme nakit veya kartla yapılmış olsun, e-SMM düzenlenir. SGK ile anlaşma olmaması belge düzenini değiştirmez. Makbuzdaki tutar gerçek tahsilatla aynı olmalıdır; POS kayıtları, banka hesap hareketleri ve makbuzlar vergi incelemesinde birlikte karşılaştırılabilir.
Muayenehane için aldığım tıbbi cihazı bir yılda gider yazabilir miyim?
Faydalı ömrü bir yılı aşan ve değeri fatura kullanma sınırını geçen cihazlar doğrudan gider yazılmaz; amortisman yoluyla birkaç yıla yayılarak gider yazılır. Oran, Maliye'nin yayımladığı faydalı ömür listesine göre belirlenir. Cihaz faturası ve demirbaş kaydı saklanmalı, cihaz satılırsa satış bedeli kazanca eklenir.
Online terapi veya danışmanlık seanslarında vergi farklı mı?
Seansın yüz yüze veya görüntülü yapılması serbest meslek kazancının niteliğini değiştirmez; her tahsilat için e-SMM düzenlenir. Danışan yurt dışındaysa ve hizmetten yurt dışında faydalanılıyorsa KDV istisnası gündeme gelebilir. Seans bedelini aracı bir platform tahsil ediyorsa platform komisyonu gider olarak ayrıca kaydedilir.
İlgili sayfalar
7/24 İletişim
Doktor ve Sağlık Meslekleri için muhasebe desteği
Faaliyetinizin vergi ve SGK boyutunu ilk görüşmede birlikte çıkaralım; hangi yükümlülüğün size düştüğünü netleştirelim.